چهارشنبه ٠٥ ارديبهشت ١٣٩٧
معاونت تهذیب
معاونت تهذیب حوزه های علمیه مرکز مدیریت حوزه های علمیه
معاونت پژوهش
معاونت تبلیغ
خبرگزاری رسمی حوزه های علمیه ، حوزه نیوز ، مرکز مدیریت حوزه های علمیه
معاونت امور طلاب
خبرگزاری رسمی حوزه های علمیه ، حوزه نیوز ، مرکز مدیریت حوزه های علمیه
سرگذشت علم تفسير - قسمت دوم

 منبع : شارح

 نويسنده : فرج الله فرج اللهی    ایمیل :

 نوشته شده در تاريخ : 1392/12/13  

ارزش علم تفسير
ارزش هر علمى به جهت ارزش موضوع آن علم است. مانند علم طب و پزشكى كه در جهت حفظ و سلامتى جسم آدمى است. و همين طور ديگر علوم...
ارزش علم تفسير, قطعا بالاتر از ديگر علوم است زيرا موضوع آن, ((كلام خدا)) است كه جنبه هدايت آدمى را بر عهده دارد. قرآن, يكى از موهبتهاى بزرگ خداوند است كه به پيامبر گرامى اسلام(ص) و از طريق او به امت اسلامى, ارزانى شده است. قرآن, كتاب نور و صحيفه هدايت است. اگر مسلمانان قرآن را فرا گيرند, و با معارف آن آشنا شوند, قطعا بهترين امت هاى روى زمين خواهند بود.
چنانكه امير مومنان على(ع) مى فرمايد:
((تعلموا القرآن فانه إحسن الحديث, و تفقهوا فيه فانه ربيع القلوب, و استشفوا بنوره فانه شفإ الصدور, و إحسنوا تلاوته فانه إنفع القصص))(1).
((قرآن را بياموزيد كه بهترين گفتار است, و آن را نيك بفهميد كه بهار دلهاست, از نور آن شفا و بهبودى خواهيد كه شفاى سينه هاى بيمار است, و قرآن را نيكو تلاوت كنيد كه سودبخش ترين داستانهاست)).
طبرسى مفسر بزرگ شيعه در مقدمه تفسير خود ((مجمع البيان)) مى گويد:
((...از بزرگترين امتيازاتى كه خداوند به امت محمد(ص) از فضيلت و كرامت(نسبت به ملل ديگر) داده است, قرآن منزل و هدايت وحيانى است كه بر پيامبر خود داده است)).
قرآن, نشان گواهى نبوت حضرت محمد(ص) است و اين امتيازى است كه خداوند به امت اسلامى عطا فرموده است و گروه مومنان را از جمعيت كافران و معاندان به وسيله آن, فيصله داده است. قرآن معجزه اى است كه كسى ياراى مقابله با آن را ندارد, حتى اگر همگان در سرتاسر روى زمين از انسانها و پريان به پشتيبانى يكديگر جمع شوند كه سوره اى بمانند سوره هاى قرآن را خلق كنند, قطعا عاجز و ناتوان خواهند بود.
خداوند, قرآن را در تاريكيهاى زندگى, نورى تابنده قرار داد, كه زندگيها را روشنائى بخشد. و در كجرويها و لغزشگاهها, چراغى راهنما و ارشادگرى گويا باشد و آدميان را به راه راست و سعادت دنيائى و آخرتى رهنمون گردد.

اقوال دانشمندان
راغب اصفهانى مى گويد:
بهترين هنرى كه انسان از آن بهره مند است, تفسير قرآن و تبيين معانى آن است زيرا هر فن و دانشى, به يكى از سه جهت شرافت دارد: 
1 - به جهت موضوع.
2 - ترسيم صور.
3 - اغراض و اهداف.
((علم تفسير از جهت شرافت موضوع, ارجحيت دارد زيرا موضوع آن كلام خداوند است كه منبع و سرچشمه حكمت و فضيلت است و از اين جهت صورت و رسم قرآنى نيز شرافت دارد. زيرا آيات قرآنى اسرار مكنون آن را كه در لابلاى آن نهفته شده اند, مكشوف مى دارند و همين طور اغراض و اهداف قرآن نيز شرافت دارد, زيرا هدف آيات قرآن, تمسك به ريسمان الهى و وصول و رسيدن به سعادت حقيقى و دو جهانى است)).
جلال الدين سيوطى در كتاب ((الاتقان)) مى گويد:
فن تفسير از سه جهت حائز اهميت است:
1 - از لحاظ موضوع. چون موضوع آن كلام خداوند است كه سرچشمه حكمت و منبع فضيلت است.
2 - از جهت غرض و هدف, كه غرض از تفسير قرآن, تمسك به ريسمان الهى و رسيدن به سعادت حقيقى است كه پايان ناپذير است.
3 - از لحاظ نياز حاجتمندى به فهم قرآن, زيرا كمال دينى و دنيوى مسلمانان نيازمند به فهم علوم قرآنى و معارف دينى است و ضرورت دارد كه مسلمانان با علم تفسير كتاب خدا, آشنا شوند)).

لزوم يادگيرى تفسير
اكنون مى توانيم به ارزش علم تفسير پى ببريم و بدانيم كه چرا به دانستن تفسير نياز داريم, حتى بالاتر از آن, ما مكلف هستيم كه دنبال تفسير برويم و آن را ياد بگيريم, چنانكه خداوند متعال مى فرمايد: 
((كتاب إنزلناه اليك مبارك ليدبروا آياته و ليتذكر اولوا الالبا))(2). 
((اين كتابى است پربركت كه بر تو نازل كرده ايم, تا در آيات آن تدبر كنند و خردمندان متذكر شوند))!زيرا:
اولا: قرآن تاب معانى گوناگونى دارد.
ثانيا: مطالب قرآن فشرده بيان شده و از ذكر جزئيات پرهيز مى كند. كه حتما نياز به تفسير دارد. مثل نماز و روزه و...
ثالثا: مطالب قرآن به مناسبتهاى متفاوت; در سوره هاى مختلف قرار گرفته است. بدين ترتيب كه هرجا زمينه تذكر و تنبه فراهم آمده, آيات قرآن نازل شده كه بايد مطالب را در كنار هم قرار داد تا به درك كامل رسيد.
امير مومنان على(ع) مى فرمايد:
((ان القرآن ظاهره إنيق و باطنه عميق, لا تفنى عجائبه, و لا تنقضى غرائبه, و لا تكشف الظلمات الا به))(3).
((ظاهر قرآن زيبا, باطن آن ژرف, عجائب آن پايان ناپذير و غرائب آن سرانجامى ندارد, و تاريكيهاى جهل و نادانى جز به وسيله آن رفع نمى گردد)).
شكى نيست كه علم به تفسير قرآن, جهالت آدمى را نسبت به مقاصد و اهداف كتاب خدا مى زدايد و او را در امور دينى بينا مى كند.
سعيد بن جبير از مفسران شيعى تابعى مى گويد:
((هركس قرآن بخواند و آن را تفسير نكند, بمانند آدمى كور يا فرد جاهلى است)). 
در حديث نبوى چنين آمده است:
((القرآن ذلول ذو وجوه فاحملوه على إحسن وجوهه)).
((قرآن يك كتاب آسان و چند وجهى است, پس قرآن را به بهترين وجوه و تفسير آن, تفسير نماييد))(4).
واژه ((ذلول)) به معنى آسان و چيزى است كه زبان آن را به راحتى تلفظ مى كند. چنانكه خداوند متعال مى فرمايد: ((و لقد يسرنا القرآن للذكر...))(5) ((ما قرآن را براى يادآورى و آموزش آسان كرديم)) يا قرآن, معانى واضح دارد و بر جويندگان آن, چندان مشكل نيست.
در معناى ((ذو وجوه)) چند احتمال وجود دارد:
1 - اينكه قرآن داراى وجهه ها و تفسيرهاى گوناگونى است (داراى بطون است).
2 - اين كه قرآن چند وجهى است يعنى اوامر, نواهى, حرام, حلال, بشارت و انذار, وعد و وعيد دارد.
3 - جمله ((فاحملوه على إحسن وجوهه)) يعنى قرآن را به بهترين وجه و تفسير آن حمل كنيد.
يا اين كه قرآن را در مورد بايدها ((عزائم)) و نه تجويزها و رخصتها تفسير نماييد.
در اين حديث پيامبر مسلمانان را به فهم قرآن و درك معانى آن تحريص مى كند.
جائى كه علوم متداول كه براى انسان سلامتى و راحتى و رفاه فراهم آورده است; در نظر انسان آنهمه اهميت و ارزش دارند, علم تفسير كه در سعادت دنيوى و اخروى آدمى دخالت دارد, صدبرابر اهميت و ارزش دارد.
لذا ضرورت دارد كه قرآن را ياد بگيريم و با تفسير آن آشنا شويم.

1ـ نهج البلاغه: خطبه 110, پاراگراف 2, ترجمه محمد دشتى, ص 210.
2ـ سوره ص: 29.
3ـ نهج البلاغه فيض: خطبه 18, پاراگراف 6.
4ـ حديث ابونعيم از ابن عباس, قصه التفسير ص 16.
5ـ قمر: 17.

 

منبع : ماهنامه مکتب اسلام شماره 3 خرداد 1380

آمار بازدید
 بازدید این صفحه : 969 | کل بازدید : 6164716 
اخبار