دوشنبه ٣٠ بهمن ١٣٩٦


  چاپ        ارسال به دوست

علامه حلی
کتابی با ۲هزار دلیل در اثبات ولایت امام علی(ع) از مرجعی ۲۸ساله

علامه حلّی در شب 29 رمضان 648 ه.ق. در شهر عالم‌پرور حلّه دیده به جهان گشود. در سنین کودکی به دانش‌اندوزی مشغول شد و به‌قدری پیش رفت که ملقّب به «جمال‌الدین» شد. وی در زادگاهش که در آن روزگار از مراکز علمی ــ فرهنگی شیعی به شمار می‌رفت، از محضر بزرگانی چون پدرش شیخ یوسف سدیدالدین، محقق حلّی، خواجه نصیرالدین طوسی و ابن‌میثم بحرانی استفاده کرد. علامه حلی پس از فوت محقق حلی در حالی که تنها 28 سال از زندگی‌اش گذشته بود، مرجعیت تقلید مردم را به‌عهده گرفت.

همزمان با این اوضاع، در ایران سلطان محمد اولجایتو نزدیک شهر ابهر، شهری به‌نام «سلطانیه» بنا کرد و در آنجا به سراسر کشور پهناور ایران حکمرانی می‌کرد. سلطان روزی عصبانی شد و در حال عصبانیت زن خود را سه‌طلاقه کرد، ولی بعد پشیمان شد؛ لذا علمای اهل سنت را جمع کرد تا چاره‌ای بیندیشند. تمام علمای اهل سنت حکم به عدم زوجیت داده گفتند: "باید از همدیگر جدا شوید". یکی از علما که ناراحتی سلطان را مشاهده کرد، به او گفت: "عالمی در حلّه زندگی می‌کند که این نوع طلاق را قبول ندارد". سلطان محمد پیکی را به حلّه فرستاد تا علامه را به ایران بیاورند. پس از مدتی علامه حلّی به دربار سلطان محمد رفت و در جلسه‌ای با حضور علمای اهل سنت، با دلایل متقن ثابت کرد به این دلیل که دو شاهد هنگام اجرای طلاق حضور نداشته‌اند، طلاق باطل و زوجیت ثابت است. پس از این جلسه، شاه که به قدرت علمی علامه حلّی پی برده بود، جلسه مناظره میان علمای اهل سنت و علامه حلّی برگزار کرد که در نتیجه، علامه با دلایل متقن ولایت امام علی (علیه السلام) را به اثبات رساند.

پس از این جلسه، سلطان محمد شیعه شد و به سلطان محمد خدابنده مشهور شد. شاه دستور داد تشیع مذهب رسمی ایران باشد و نیز به نام دوازده امام(ع) خطبه خواند و دستور داد در تمام شهرهای ایران، به نام ائمه سکه بزنند و سر در مساجد و اماکن متبرکه را به نام ائمه مزیّن کنند. علامه حلّی 10 سال ملازم سلطان بود تا اینکه پس از ده سال در 716 سلطان فوت کرد و علامه به وطنش بازگشت.

از این عالم بزرگوار آثار متعددی شناسایی و به یادگار مانده است که یکی از مهمترین آنها کتابی است با عنوان «الالفین الفارق بین الصدق والبین فی امامة أمیر المؤمنین» که کتابی است کلامی حاوی دوهزار دلیل عقلی بر رد عامه و اثبات تشیع.

این کتاب در یک مقدمه، دو مقاله و یک خاتمه توسط علامه حلی نوشته شده است. علامه حلی این کتاب را به‌خواهش از فرزندش محمد نوشت که در این کتاب دوهزار دلیل عقلی در اثبات ولایت امام علی(ع) ارائه شده است. در بخش‌هایی از این کتاب می‌خوانیم:

«بیست و سوم: خداوند بزرگ در قرآن وصیّت کردن را واجب فرموده، پیغمبر(ص) هم مردم را بر آن تشویق کرده است و این امر واجب را مؤکّدا چنین فرموده است: «من مات بغیر وصیّه مات میتة جاهلیّة» یعنى هر کس بدون اقدام به وصیّت بمیرد مردنش مانند زمان جاهلیّت است؛ پس آیا شایسته است که ترک این امر واجب را به پیغمبر(ص) نسبت بدهیم؟ و چگونه پیغمبر(ص) امرى را که به‌موجب نصّ صریح قرآن و اخبار متواتره واجب شده بدون اینکه نسخ یا ابطال شده باشد ترک خواهد نمود؟ و اگر کفّار بخواهند نسبت به پیغمبر(ص) اهانتى یا دشنامى بدهند هیچ دشنامى بدتر از دادن چنین نسبتى نیست؛ یعنى بگویند پیغمبر(ص) امر واجب خداوند را دربارۀ خود و دیگران اجرا نفرموده؛ پس همین که از طرف پیغمبر(ص) ترک وصیّت ممتنع شود، قول به انتخاب محقّقاً باطل مى‌شود.

هم‌اکنون تعدادی از نسخ خطی آثار علامه در کتابخانه آستان قدس رضوی(ع) نگهداری می‌شود. سید محمدرضا فاضل هاشمی، رییس اداره مخطوطات سازمان کتابخانه‌ها، موزه‌ها و مرکز اسناد آستان قدس رضوی با اشاره به نسخ خطی آثار علامه حلی در این کتابخانه گفت: افزون بر دوهزار و 500 نسخه نفیس خطی از آثار علامه حلی در کتابخانه مرکزی آستان قدس رضوی موجود است که قدمت برخی از آنها‌ به قرن هشت، زمان حیات مؤلف، می‌رسد.

وی ادامه داد: آثار علامه حلی از قرن هفت تاکنون، مرجع علما و دانشمندان بوده و در حال حاضر بیش از 2500 نسخه از آثار وی در کتابخانه مرکزی آستان قدس رضوی نگهداری می‌شود که برخی در زمان خود مؤلف به کتابت درآمده‌ و از نفاست زیادی برخوردار است.

فاضل هاشمی به یکی از مشهورترین کتب وی پیرامون اصل امامت اشاره کرد و افزود: نام کامل این اثر که از مهمترین کتب کلامی شیعه امامیه ‌است، «الالفین الفارق بین الصدق والبین فی امامة أمیرالمؤمنین» است که در یک مقدمه، دو مقاله و یک خاتمه توسط علامه حلی نوشته شده است. مؤلف در این کتاب برای اثبات امامت علی‌بن ابی‌طالب (علیه السلام) 1000 دلیل و در ردّ مخالفان نیز 1000 دلیل دیگر ارائه کرده‌ است.

وی اضافه کرد: کتاب «مناهج الیقین فی اصول الدین» به‌تاریخ کتابت 724 هجری قمری، «انوار الملکوت» به‌کتابت 754 در کلام که شرح علامه حلی بر کتاب یاقوت ابراهیم‌بن نوبخت است، و «معارج الفهم فی شرح النظم»، از دیگر نسخه‌های نفیس کتابت‌شده در قرن هشت است.

فاضل هاشمی با این توضیح که در گنجینه کتب خطی، بعضی از آثار علامه حلی موجود است که توسط ابن‌خاتون عاملی وقف شده، ادامه داد: این دو اثر که کتابت آن به قرن 9 برمی‌گردد، یکی «ایضاح المقاصد من حکمة عین القواعد» شرح حکمة العین کاتبی قزوینی، در حکمت و فلسفه اسلامی، و دیگری «استقصاء النظر فی القضاء و القدر» در حکمت و کلام وقف سال 1067 است که مصدّر به نام سلطان محمد خدابنده است.

وی از نسخه دیگری که به نام سلطان محمد الجایتو تألیف شده و از کتب استدلالی اعتقادی شیعه است، یاد و تصریح کرد: عنوان این اثر، «نهج الحق و کشف الصدق» است؛ نویسنده در این کتاب تلاش کرده تا موارد اختلاف اهل سنت با قرآن و سنت در اصول و فروع دین را بیان کند و حقانیت تشیع را با بیان ادلّه اثبات کند که بر آن، قاضی فضل‌بن روزبهان از علمای اهل سنت ردّی نوشته و قاضی نورالله شوشتری بر آن رد، ردّ دیگری به‌نام «احقاق الحق» تألیف کرده است.

رییس ادارۀ مخطوطات سازمان کتابخانه‌ها، موزه‌ها و مرکز اسناد آستان قدس رضوی، با بیان اینکه کتاب «باب حادی‌عَشْر» علامه حلی، کتاب کلامی معروف شیعی بوده و شروح زیادی بر آن نوشته شده است، یادآور شد: نسخه نفیسی از آن به‌کتابت قرن 9 در آستان قدس رضوی موجود است که توسط خواجه شیر احمد تونی، از واقفان عمده آستان قدس، در 996 وقف این آستان شده است.

فاضل هاشمی با بیان اینکه تمام شروحی که بر «باب حادی‌عَشْر» نوشته شده، در آستان قدس رضوی موجود است، گفت: از دیگر تألیفات مهم‌ علامه، شرحی بر تجرید خواجه نصیرالدین توسی با نام «کشف المراد فی شرح تجرید الاعتقاد» است که نسخه‌ای از آن که در 745 برای محمد اسفندیاری آملی کتابت شده، از نسخ نفیس کتابخانه مرکزی آستان قدس رضوی است.

* * *

ابومنصور جمال‌الدین، حسن‌بن یوسف‌بن مطهّر حلّی معروف به علامه حلّی، از علمای شیعه قرن هشتم قمری، در 29 رمضان 648 قمری در شهر حله به دنیا آمد. مناظرات و آثار او موجب گرایش سلطان محمد خدابنده به تشیع و رواج مذهب شیعه در ایران شد. وی دارای تألیفات بسیاری در علوم فقه، اصول، عقاید، فلسفه، منطق، دعا و... بوده و نخستین کسی است که به‌علت فضل و دانش بسیارش با لقب آیت‌الله خوانده شد.

منبع: خبرگزاری تسنیم


٢٢:٢٠ - دوشنبه ٢٩ تير ١٣٩٤    /    شماره : ٣٦٣٨٠٥    /    تعداد نمایش : ٦٧٧١


نظرات بینندگان
این خبر فاقد نظر می باشد
نظر شما
نام :
ایمیل : 
*نظرات :
متن تصویر:
 

خروج




آمار بازدید
 بازدید این صفحه : 399026 | کل بازدید : 5914386 
اخبار