دوشنبه ٢٨ مرداد ١٣٩٨
معاونت تهذیب
معاونت تهذیب حوزه های علمیه مرکز مدیریت حوزه های علمیه
معاونت پژوهش
معاونت تبلیغ
خبرگزاری رسمی حوزه های علمیه ، حوزه نیوز ، مرکز مدیریت حوزه های علمیه
معاونت امور طلاب
خبرگزاری رسمی حوزه های علمیه ، حوزه نیوز ، مرکز مدیریت حوزه های علمیه
سجده بر مهر

 منبع : قلم

 نويسنده : سید مهدی موسوی چتابی    ایمیل :

 نوشته شده در تاريخ : 1393/08/19  

سجده بر مهر

مقدمه

1. سجده به معنای عام تجلّیگاه تذلّل و فروتنی موجودات در برابر معبود (آفریدگار جهان) است قرآن می‌فرماید: «وَللَّهِ یسْجُدُ مَنْ فِی السَّمواتِ وَ الْاَرْضِ‌» 1) رعد/ 15. 

2. همه مسلمانان بدون هیچ اختلافی تنها به منظور ابراز تذلّل در مقابل پروردگار متعال «سجده‌» می‌كنند 

5. میان دو جمله «السُّجُودُ عَلَیه؛ سجده بر آن‌» و «السُّجُودُ لَهُ؛ سجده برای آن‌» فرق روشنی است؛ اگر سجده بر چیزی می‌كنیم، معنایش این نیست كه آن چیز را می‌پرستیم.

به عبارت دیگر، بین جمله «السُّجُود للَّهِ‌» و «السُّجُودُ علی الاَْرض‌» تفاوت روشنی وجود دارد

دلائل سجده بر زمین و گیاه

«لَقَدْ كانَ لَكُمْ فِی رَسُولِ اللَّهِ أُسْوَةٌ حَسَنَةٌ لِمَنْ كانَ یرْجُوا اللَّهَ وَالْیوْمَ الآْخِرَ وَذَكَرَ اللَّهَ كَثِیراً‌» (2) احزاب / 21؛

اكنون در پرتو روایات اسلامی - به ویژه احادیث كتب اهل سنّت - روش قولی و عملی رسول خداصلی الله علیه وآله را مورد بررسی قرار می‌دهیم كه هر دو حاكی از آن است كه پیامبرصلی الله علیه وآله بر زمین (خاك) و بر اشیاء ساخته شده از برخی گیاهان، مانند حصیر، سجده می‌كرده اند. بنابراین، سزاوار است روایات را در دو بخش ذیل تقسیم كنیم:

1. روایاتی كه حاكی از امر پیامبرصلی الله علیه وآله به سجده بر خاك است (سنت قولی).

2. احادیثی كه پیرامون سجده كردن خود پیامبرصلی الله علیه وآله بر زمین و اجزاء برخی گیاهان، مانند حصیر است (سیره عملی).

روایات دسته اول

الف. گروهی از محدثان اسلامی، از رسول خداصلی الله علیه وآله چنین روایت كرده اند كه فرمود:

«جُعِلَت لِی الْاَرْضُ مَسْجِداً وَ طَهُوراً؛3) صحیح بخاری، با مقدمه شیخ احمد محمد شاكر، انتشارات دار الجیل، بیروت، الجزء الاول، ج 1، باب تیمم، ص 91.

زمین سجده گاه و مایه پاكیزگی برای من قرار داده شده است.»

از آنجا كه این حدیث به طور متواتر در منابع شیعه و سنی نقل شده (4) جهت اطلاع بیشتر به كتاب «سیرتنا و سنتنا‌» مرحوم علامه امینی، ص 126 مراجعه شود. و مورد قبول همه علماء مسلمان می‌باشد، به روشنی معلوم می‌گردد كه سطح زمین، اعم از: خاك، سنگ، ریگ و گیاه آن، اصل در سجود است و بدون عذر موجه نباید از آن، تعدّی كرد. و نیز از واژه «جَعَلَ‌» كه در اینجا به معنای تشریع و قانونگذاری است، به خوبی آشكار می‌شود كه این مسئله، یك حكم الهی برای پیروان آیین مقدس اسلام است و بدین ترتیب، مشروع بودن سجده بر زمین و اجزاء آن، ثابت می‌شود.

ب.از پیامبرصلی الله علیه وآله چنین نقل شده است كه:روزی] حضرت مشاهده كردند كه «صُهیب‌» هنگام سجود، از خاك پرهیز می‌كند، فرمود:

«تَرِّبْ وَجْهَكَ یا صُهَیبُ‌»(5) المصنف، لابی بكر عبدالرزاق بن همام الصّنعانی، با تعلیق حبیب الرحمن الاعظمی، من منشورات المجلس العلمی، ج 1، ص 391، ح 1528. ؛ صُهیب، صورت خود را بر خاك بگذار!»

ج.‌ام سلمه (همسر پیامبر) از آن حضرت روایت می‌كند كه فرمود:«تَرِّبْ وَجْهَكِ للَّهِ ِ؛ (6) كنز العمال فی سنن الاقوال و الافعال، علی المتقی الهندی، مؤسسه الرسالة، بیروت، الطبعة الخامسة، 1405 ق، 1985 م، ج 7، ص 465، ح 19809. صورت خود را برای خدا، بر خاك بگذار!»

از واژه «ترّب‌» در سخن پیامبرصلی الله علیه وآله دو نكته روشن می‌شود: یكی آنكه باید انسان به هنگام سجده، پیشانی خود را به روی «تراب‌» یعنی خاك بگذارد و دیگر آنكه كلمه «ترّب‌» (كه از ماده «تراب‌» به معنای خاك است) صیغه امر است و فعل امر دلالت بر وجوب می‌كند.

د.پیامبر گرامی صلی الله علیه وآله به «معاذ‌» فرمود: «عَفِّرْ وَجْهَكَ فِی التُّرابِ؛ (7) ارشاد الساری، لشرح صحیح البخاری، شهاب الدین القسطلانی القاهری الشافعی، بهامشة صحیح مسلم بشرح النّووی، داراحیاء التراث العربی، بیروت، ج 1، ص 405؛ صحیح البخاری بشرح الكرمانی، ج 4، كتاب الصلاة، ص 45، ذیل حدیث 375. صورت خود را بر خاك بگذار!»

ه. پیامبر گرامی صلی الله علیه وآله به شخصی به نام رباح فرمود:«یا رِباحُ تَرِّبْ؛ (8)8) الاصابه فی تمییز الصحابة، لابن حجر العسقلانی، دارالكتب العربی، بیروت، ج 1، ص 490، شماره 2562. 

‌ای رباح! پیشانی خود را بر خاك بگذار!»

و. پیامبر اسلام صلی الله علیه وآله فرمود:اِذا صَلّی أَحَدُكُمْ فَلْیلْزَمُ جَبهَتَهَ وَ أَنْفَهَ الْأَرْضَ حَتّی تَخْرُجَ مِنْهُ الْرَّغْمَ.» (النهایة فی غریب الحدیث و الاثر، لابن اثیر، مؤسسه اسماعیلیان، قم، چاپ چهارم، 1364، ج 2، ص 238.)  «هر گاه یكی از شما نماز گذارد، باید پیشانی و بینی خود را بر زمین نهد تا خضوع و تذلّل وی آشكار گردد.» (9)

از واژه «ترّب‌» و «عفّر‌» كه صیغه امر است، استفاده می‌شود كه هنگام سجده باید پیشانی را روی خاك گذاشت.

روایات دسته دوم

بعضی از احادیثی كه دلالت بر سیره و عمل پیامبرصلی الله علیه وآله در سجده بر زمین و اجزاء برخی از گیاهان، مانند حصیر دارند، عبارت اند از:

1. وائل بن حجر می‌گوید:

«رَأَیتُ النَّبِی صلی الله علیه وآله اِذا سَجَدَ وَضَعَ جَبْهَتَهُ وَ أَنْفَهُ عَلَی الأَرْضِ؛ (10)احكام القران، لابی بكر احمد بن علی الرازی الجصّاص الحنفی، دار الكتاب العربی، بیروت، ج 3، ص 209.  پیامبر وحی را دیدم كه هنگام سجده، پیشانی و بینی خود را بر زمین می‌نهاد.»

2. ابن عباس می‌گوید:

«اِنَّ النَّبِی صلی الله علیه وآله سَجَدَ عَلَی الْحَجَرِ؛ (11)سیرتنا و سنتنا، علامه امینی، الطبعة الثانیة، سنة 1368، طهران، ص 126، به نقل از صحیح البخاری، ج 1، ص 163؛ سنن بیهقی، ج 2، ص 102.  پیامبر گرامی صلی الله علیه وآله بر سنگ سجده كرد.»

3. احمد بن شعیب نسائی در سنن خود از ابو سعید خدری كه از صحابه پیامبر است، چنین حكایت می‌كند:بَصَرْتُ عَینای رَسُولَ اللَّه صلی الله علیه وآله عَلی جَبینهِ وَ أَنْفِهِ أَثَر الْمَاءِ وَ الطّینِ.» (سنن النسائی، بشرح جلال الدین سیوطی، و حاشیة الامام السندی، دار احیاء التراث العربی، بیروت، ج 2، ص 208، السجود علی جبین.

«با دو چشم خویش، اثر آب و گِل را بر پیشانی و بینی رسول خداصلی الله علیه وآله مشاهده كردم.» (12)

این روایت، التزام پیامبر اسلام صلی الله علیه وآله در سجده بر خاك را نشان می‌دهد كه حتی آن حضرت در روزهای بارانی نیز سجده بر خاك را ترك نمی‌كردند و بدون اینكه چیزی را بین زمین و پیشانی، واسطه قرار بدهند، بر خاك سجده می‌كردند و این اوج عبودیت و بندگی پیامر عظیم الشأن اسلام صلی الله علیه وآله را نسبت به خداوند عزیز و جلیل، می‌رساند.

4. انس بن مالك و ابن عباس و برخی از همسران پیامبرصلی الله علیه وآله مانند: عایشه و‌ام سلمه و میمونه، چنین روایت كرده اندعَنْ مَیمُونةَ قَالَتْ كَانَ النَّبِی صلی الله علیه وآله یصلِّی عَلی الْخُمْرَةِ.» (فتح الباری، للعسقلانی الشافعی، داراحیاء التراث العربی، بیروت، چاپ دوم، 1402 ق، ج 1، ص 390.): «پیامبرصلی الله علیه وآله بر خمره (كه نوعی حصیر بود و از لیف درخت خرما ساخته می‌شد) سجده می‌كرد.» (13)

5. ابو سعید - از صحابه رسول خداصلی الله علیه وآله - می‌گوید:قالَ أبوسَعیدٍ: دَخَلْتُ عَلی رَسُولِ اللَّه صلی الله علیه وآله وَهُوَ یصَلّی علی حصیرٍ.» (السنن الكبری، للبیهقی، دارالصادر، بیروت، طبع اول، سنة 344 ق، ج 1، ص 212.) «به محضر پیامبرصلی الله علیه وآله وارد شدم، در حالی كه بر حصیری نماز می‌گزارد.» (14)

و از طرفی گفتار و رفتار صحابه و تابعان پیامبر اسلام صلی الله علیه وآله نیز گویای سنت و سیره آن حضرت است.

6. در سنن كبری، بیهقی از امیر مؤمنان علی علیه السلام چنین روایت می‌كنداِذا كَانَ أَحَدُكُمْ یصَلّی فَلْیحسُرِ الْعِمامَةَ عَنْ جَبْهَتِهِ.» (السنن الكبری، للبیهقی، با پاورقی الجوهر النّقی، دارالمعرفة، بیروت، ج 2، ص 105.):«هر گاه یكی از شما سجده كند باید عمامه خود را از پیشانیش كنار زند.» (15)

7. جابر بن عبداللَّه انصاری می‌گویدكُنْتُ أُصَلّی الظُّهْرَ مَعَ رَسُول اللَّهِ صلی الله علیه وآله فَآخُذُ قَبْضَةً مِن الْحصاءِ لِتَبْرِد فی كَفّی أَضَعَهَا لِجَبْهَتِی أَسْجُدُ عَلیهَا لِشِدّةِ الْحَرّ.» (السنن الكبری، للبیهقی، دار صادر، بیروت، سنة 1344 ق، الطبعة الاولی، ص 439، كتاب الصلوة، باب ما روی فی التعجیل بها فی شدّة الحر.): «با پیامبر گرامی نماز ظهر می‌گزاردم، مشتی سنگریزه برگرفته، در دست خود نگه داشتم تا خنك شود و به هنگام سجده پیشانی بر آنها گذاردم و این به خاطر شدت گرما بود.» (16)

8. رزین می‌گوید: «علی بن عبداللَّه بن عباس به من نوشتكَتَبَ اِلَی عَلی بْنُ عَبَّاسٍ رَضِی اللَّهُ عَنْهُ، أنْ ابْعَثْ اِلی بِلَوحٍ مِنْ اَحْجارِ الْمَروةِ أسْجُد عَلَیهِ.» (اخبار مكة (ازرقی) ، ج 3، ص 151، به نقل از «رزین.»):لوحی از سنگهای كوه مروه را برای من بفرست تا بر آن سجده كنم.» (17)

9. ابی امیه می‌گویداِنَّ أبابَكْرَ كَانَ یسْجُدُ أوْ یصَلّی عَلَی الْأرْضِ...» (المصنف، لابی بكر عبدالرزاق بن همام الصّنعانی، با تعلیق حبیب الرحمن الاعظمی، من منشورات العلمی، ج 1، ص 397، ح 1552.)

: «ابوبكر بر زمین سجده می‌كرد (یا نماز می‌خواند)....» (18)

10. ابو عبیده می‌گوید: اِنَّ ابْنَ مَسْعُودٍ لایسْجُدُ - أوْ قالَ: لایصَلّی - اِلّا عَلَی الْارَضِ.» (همان مدرك، ح 1553.) «ابن مسعود، جز بر زمین بر چیز دیگری سجده نمی‌كرد (یا نماز نمی‌گزارد.) « (19)

و در پایان به دو نمونه از روایت پیشوایان معصوم علیهم السلام كه قرین جدا ناپذیر قرآن می‌باشند، تبرّك می‌جوییم:

الف. امام صادق علیه السلام می‌فرماید: «اَلسُّجُودُ عَلَی الْاَرْضِ فَریضةٌ وَ عَلَی الْخُمْرَةِ سُنّةٌ؛ (20)وسائل الشیعه، شیخ حر عاملی، كتاب الصلوة، ابواب ما یسجد علیه، ج 3، ص 593، ح 7.  سجده بر زمین، حكم الهی و سجده بر حصیر، سنت [پیامبر] است.»

ب. «عَنْ هِشامِ بْنِ الْحَكَمِ قالَ قُلْتُ لِأبی عَبْدِاللَّهِ علیه السلام اَخبِرْنی عَمّا یجُوزُ السُّجُودُ عَلَیهَ وَ عَمّا لا یجُوزُ

قالَ السُّجُودُ لا یجُوزُ اِلاَّ عَلَی الْأرْضِ أَوْ ما اَنْبَتَتِ الاَْرْضُ اِلاَّ ما أُكِلَ أَوْ لُبِسَ فَقُلْتُ لَهُ جُعِلْتُ فِداكَ مَا الْعِلَّةُ فی ذلِكَ قالَ لِأَنَّ السُّجُودَ هُوَ الْخُضُوعُ للَّهِ ِ عَزَّ وَ جَلَّ فَلا ینْبَغی أنْ یكُونَ عَلی ما یؤْكَلُ وَ یلْبَسُ لِأَنَّ اَبْناءَ الدّنْیا عَبیدُ ما یأكُلُونَ وَ یلْبَسُونَ و السَّاجِدُ فی سُجُودِهِ فی عِبادَةِ اللَّهِ عَزَّ وَ جَلَّ فَلا ینْبَغی أَنْ یضَعَ جَبْهَتَهُ فی سُجُودِهِ عَلی مَعْبُودِ اَبْناءِ الدُّنْیا الَّذینَ اغْتَرَّوا بِغُرُورِها وَ السُّجُودُ عَلی الْاَرْضِ اَفْضَلُ لِأَنَّهُ أَبْلَغُ فِی التَّواضُعِ وَ الْخُضُوعِ للَّهِ عَزَّ وَ جَلَّ؛(21) بحارالانوار، محمد باقر مجلسی، مؤسسة الوفاء، بیروت، چاپ دوم، 1403، ه، 1983 م، ج 82، ص 147، به نقل از علل الشرائع، ج 2، ص 30.

22

هشام بن حكم می‌گوید: از امام صادق علیه السلام درباره آنچه سجده بر آنها صحیح است و آنچه صحیح نیست، پرسیدم. حضرت فرمود: سجده تنها باید بر زمین و آنچه می‌رویاند جز خوردنیها و پوشیدنیها - انجام گیرد. گفتم: فدایت گردم! سبب آن چیست؟ فرمود: سجده، خضوع و اطاعت برای خداوند عزیز و جلیل است و شایسته نیست بر خوردنیها و پوشیدنیها صورت پذیرد؛ زیرا دنیاپرستان، بردگان خوراك و پوشاك خودند، در حالی كه سجده كننده به هنگام سجده، در حال پرستش خدای عزیز و جلیل به سر می‌برد. پس سزاوار نیست پیشانی خود را بر آنچه كه معبود دنیاپرستان فریب خورده دنیاست، قرار دهد و سجده كردن برزمین، بالاتر و برتر است؛ زیرا با فروتنی و خضوع در برابر خدای بزرگ، تناسب بیشتری دارد.»

نتیجه

از مجموع روایات گذشته معلوم می‌شود كه نه تنها روایات اهل بیت علیهم السلام بلكه سنت رسول خداصلی الله علیه وآله و رفتار صحابه و تابعان آن حضرت بر لزوم سجده بر زمین و آنچه از آن می‌روید، (غیر از خوردنیها و پوشیدنیها) گواهی می‌دهد. علاوه بر آن، قدر مسلّم آن است كه سجده كردن بر خاك و اشیاء یاد شده جایز است، در حالی كه جایز بودن سجده بر سایر چیزها، مورد تردید و اختلاف است. بنابراین، به مقتضای احتیاط كه راه نجات و رستگاری است، سزاوار است در سجده كردن، بر خاك و چیزهای روییدنی اكتفا شود.

دو مناظره خواندنی

2.یكی از علماء اهل تسنّن كه از فارغ التحصیلان دانشگاه «اَلاَزهر‌» مصر است، به نام «شیخ محمد مرعی انطاكی‌» از اهالی سوریه، بر اثر تحقیقات دامنه دار به مذهب تشیع گرایید و در كتابی به نام «لماذا اخترت مذهب الشیعة‌» علل گرایش خود را با ذكر مدارك متقن ذكر كرد.صد و یك مناظره جالب و خواندنی، محمد محمدی اشتهاردی، دفتر نشر اندیشه اسلامی، چاپ اول، 1372، انتشارات علامه، صص 198 - 201، به نقل از الاحتجاجات العشرة مع العلماء، فی المكة و المدینة، صص 13 - 15.

 

محمد مرعی پیامبرصلی الله علیه وآله فرمود: «جُعِلَتْ لِی الْاَرْضُ مَسْجِداً وَ طَهُوراً؛ (23)صحیح بخاری، الجزء الاول، ج 1، باب تیمم، ص 91.  زمین برای من سجده گاه و پاكیزه قرار داده شده است.»

بنابراین، به اتفاق همه مسلمین، سجده بر خاك خالص جایز است.

در همان آغاز، به ساختن مسجد دستور داد، آیا این مسجد فرش داشت؟

: نه، : پس پیامبرصلی الله علیه وآله و مسلمانان بر چه چیزی سجده می‌كردند؟: بر زمین: بعد از رحلت پیامبرصلی الله علیه وآله ؟ آیا مسجد فرش داشت؟: نه،. آنها نیز بر خاك زمین مسجد سجده می‌كردند. : بنابراین ، قطعاً سجده بر خاك صحیح است. به عقیده شیعه، سجده بر هر گونه زمین، خواه سنگ فرش باشد و خواه زمین خاكی باشد، جایز است.

ثانیاً نظر به اینكه شرط است محل سجده پاك باشد. از این رو، قطعه‌ای از گِل خشكیده (به نام مهر) را كه از خاك پاك تهیه شده، با خود حمل می‌كنند تا در نماز بر خاكی كه مطمئناً پاك و تمیز است، سجده كنند،

حمید: در تربت زمین كربلا، چه خصوصیتی وجود دارد كه بسیاری از شیعیان، مقید هستند تا بر تربت حسینی، سجده كنند؟

محمد مرعی: رازش این است كه در روایات ما از امامان اهل بیت علیهم السلام نقل شده كه ارزش سجده بر تربت امام حسین علیه السلام از سایر تربتهای دیگر بیشتر است.

امام صادق علیه السلام فرمود: «اَلسُّجُودُ عَلی تُرْبَةِ الْحُسَینِ علیه السلام یخْرِقُ الْحُجُبَ السَّبْعَ؛ (24) بحار الانوار، ج 85، ص 153. سجده بر تربت حسین علیه السلام حجابهای هفتگانه را می‌شكافد. یعنی موجب قبولی نماز و صعود آن به سوی آسمان می‌گردد.

نیز روایت شده كه «آن حضرت فقط بر تربت حسین علیه السلام سجده می‌كرد، به خاطر تذلّل و كوچكی در برابر خدای بزرگ.» (25) همان، ص 158؛ ارشاد القلوب، ص 141.

بنابراین، تربت حسین علیه السلام دارای یك نوع برتری است كه در تربتهای دیگر، آن برتری نیست.

1. دعا در زیر قبّه مرقد شریفش به استجابت می‌رسد؛

2. امامان، از نسل او هستند؛

3. در تربت او، شفا هست. (26) لماذا اخترت مذهب الشیعة، الشیخ محمد مرعی الانطاكی، مركز النشر التابع لمكتب الاعلام الاسلامی، 1417، ق، 1375 ش، صص 464 - 475، اقتباس ترجمه از یكصد مناظره جالب وخواندنی، ص 211.

 

شفا با تربت امام حسین علیه السلامآیت اللّه محمد حسن عالم نجف آبادیدچار كسالت شدیدی گردید و حالش هر لحظه رو به وخامت می‌رفت؛ به نحوی كه درمان بیماری وی از سیر طبیعی و با معالجات طبیبان امكان پذیر نبود و اطرافیان از بهبود او احساس ناامیدی و یأس كردند. خودش در خاطره‌ای می‌گوید: «بر اثر شدت تب، گاهی بیهوش می‌شدم و در مواقعی به هوش می‌آمدم. یكی از دوستان كه مرا پرستاری می‌كرد، شنیده بود عالم زاهد، آیة اللّه حاج علی محمد نجف آبادی، مقداری از تربت حضرت سید الشهداءعلیه السلام را دارد. او به منزل معظم له رفته و از وی خواسته بود قدری از آن را بدهد تا من بخورم و شفا یابم؛ زیرا طبق روایات معتبر تربت آن حضرت وسیله‌ای برای شفای بیماران است. (4)

او مقداری از آن تربت مقدس را داده بود كه با آداب ویژه‌ای در آب ریخته و حل نموده و به من داده بودند. من كه نیمه جانی داشتم، ناگهان چشمان خود را گشودم و مشاهده كردم دوستان در اطراف بسترم حلقه زده اند. خوب كه دقیق شدم و آنان را شناختم، ماجرای بیماری و تربت امام حسین علیه السلام را برایم شرح دادند. كم كم در خود احساس نیرو و نشاط كردم و حركتی به خود دادم و نشستم و بعد هم بر روی پاهای خود ایستادم و یقین كردم كه به بركت تربت و مقدس خامس آل عباعلیه السلام شفا یافته‌ام. حالت معنوی خاصی یافتم و در این حال، به اطرافیان گفتم: از حجره‌ام بیرون روید؛ چون می‌خواهم زیارت عاشورا بخوانم. آنها پذیرفتند و پراكنده شدند. من درب حجره را بستم و بدون احساس ضعف با یك نوع شادمانی روحانی كه قابل وصف كردن نمی‌باشد، مشغول خواندن زیارت حضرت سید الشهداءعلیه السلام شدم.»

ماجرای شفا یافتن آن خطیب در نجف چنان اشتهار یافت كه همه جا نَقلِ محافل و نُقلِ مجالس گشتهحتی ایشان یادآور شده است: «باآیة اللّه بروجردی در درس آخوند خراسانی شركت می‌كردیم و چون آن مرجع بزرگ به قم آمد، زمانی تصمیم گرفتم با عده‌ای از دوستان به دیدن ایشان برویم. وقتی به محضرشان رسیدیم، من نمی‌دانستم كه آیا آیة اللّه بروجردی به یاد دارند كه در درس آخوند همراه ما بوده اند یا خیر؟ دوستان مرا معرفی كردند و ناگهان آیة اللّه بروجردی فرمودند: بله، نظرم هست؛ «اَلْمُسْتَشْفِی بِتُرْبَةِ الْحُسَینِ» این را كه فرمودند، از حضور ذهنشان شگفت زده شدم.» (5) 



دانلود فايل : سجده_بر_مهر.docx ( 30KB )

آمار بازدید
 بازدید این صفحه : 344 | کل بازدید : 7553072 
اخبار